HAYDARPAŞA GARI
Haydarpaşa Garı, İstanbul'un Anadolu yakasında, ismini garın bulunduğu
Haydarpaşa semtinden alan demiryolu terminalidir.Semt ise ismini
buraya kışla yaptıran III. Selim'in vezirlerinden Haydar Paşa'dan
almaktadır. Anadolu'ya ve dış ülkelere yolcu ve yük taşımacılığıyla
İstanbul'un Asya'ya açılan kapısı olan gar, banliyö hattıyla da kentsel
ulaşımda önemli bir yer tutar.
İstanbul-Anadolu demiryolu hattının başlangıç yeri olan bugünkü garın
yerinde, 22 Eylül 1872'de Pendik'e kadar işletmeye açılan demiryolunun
ilk istasyonu bulunuyordu. Daha sonraki yıllarda demiryolları Anadolu'nun
içlerine doğru uzandıkça ve Anadolu'nun çeşitli şehirleri demiryolu ile
İstanbul'a bağlandıkça Haydarpaşa Garı’nın önemi arttı. II.Abdülhamid,
istasyonun artık ihtiyaca cevap veremez duruma gelmesi üzerine, yerine
yeni bir gar binası ve tesisler yapılmasını istedi. 30 Mayıs 1906'da
inşaatına başlanan gar binası, 19 Ağustos 1908'de işletmeye açıldı.
Gar binasının plan ve projesini Otto Ritter ve Helmuth Cuno adlı iki
Alman mimar, yapım islerini Ph. Holzmann inşaat Firması üstlendi. Her
biri 21 m uzunluğundaki 1100 ahşap kazık üzerine oturtulan gar binasının
mimarisi, Prusya yeni-rönesans üslubunda gerçekleştirildi. İki kolu farklı
uzunlukta olan "U" planıyla inşa edilen binanın iç avlusu kuzeye,
deniz cephesi ise güneye bakacak şekilde konumlandırıldı. Binanın temelinde
Hereke'den getirtilen pembe granit, dış yüzünde ise Lefke'den getirtilen
kolay işlenebilir, sert hava koşullarına dayanıklı taşlar kullanıldı.
Ahşap çatısı, Alman mimarisinde sık kullanılan dik çatı seklinde tasarlandı.
Çatı hizasındaki saat, Alman Demiryollarının simgesi olan kartal kanadı
ile süslendi. Daha sonra bu motif, Türk demiryollarının simgesi olarak
kabul edildi. Haydarpaşa Garı'nın iç süslemeleri ve vitrayları da, yine
bir Alman sanatçı olan Linneman tarafından yapıldı.
I.Dünya Savaşı sırasında, 6 Eylül 1917 günü çok sayıda insanın ölümüne
ve gar binasının önemli ölçüde hasar görmesine neden olan bir sabotaja
uğrayan gar, daha sonra onarılarak yeniden hizmete açıldı.
Haydarpaşa Garı hizmete açıldığı tarihten bu yana İstanbul'dan Anadolu'ya
yolcu ve asker sevkiyatı; memurların, devlet ve işadamlarının Anadolu'ya
gidiş gelişleri ve İstanbul'un tüm Anadolu ile demiryolu bağlantısını
sağlaması nedeniyle günlük hayatta önemli bir yer dolduruyor. Görkemli
bir görünüme ve orijinal bir atmosfere sahip olan Haydarpaşa Garı, filmlerde
ve edebiyatta ayrılık ve kavuşma sahnelerinin, umut ve özlemlerin değişmez
dekoru olmaya devam ediyor.