İRLANDA’DAN OSMANLI’YA ŞÜKRAN
Mustafa Köker
İrlanda'nın şirin liman şehirlerinden başkent Dublin'e 70 mil uzaklıktaki
Drogheda şehri, geçtiğimiz Mayıs ayında, fevkalade manalı bir törene
sahne oldu. Bu tören. bir buçuk asır önce İrlanda’yı kasıp kavuran kıtlık
döneminde Osmanlı Devleti'nin yaptığı nakdi ve aynî yardımın hatırasına
hazırlamış şükran plaketinin asılması münasebetiyle düzenlenmişti.
Tarihi bilgi ve belgelere göre. 2 milyon üzerinde kişinin göç etmesine
ve ölümüne yol açan açlık ve kıllık felaketi sırasında. Sultan Abdülmecit,
İrlanda halkına 10 bin sterlin yardımda bulunmak istediğini bildirir.
Ne var ki, kendi topraklarına dahil hu bölgeye sadece 2 bin sterlin vermeyi
kararlaştıran İngiltere Kraliçesi Victoria. İstanbul'daki Büyükelçisi
vasıtasıyla Sultan'ın teklifine karşı çıkar ve Osmanlı bağışı, neticede
bin sterline iner Abdülmecit bu defa tahıl yüklü beş gemi gönderir İrlanda'ya.
İngilizler'in Dublin limanına sokmadığı gemiler yüklerini Drogheda limanına
boşaltırlar (1847)
İşte bu insanî yardımın hatırasına, Drogheda Belediyesi'nce yaptırılan
şükran plaketi. 150 yıl önce Türk gemicilerin misafir edildiği eski belediye
sarayının duvarına (şimdi Westcourt Oteli) çakıldı. Düzenlenen törende
ve verilen resepsiyonda konuşan Türkiye'nin İrlanda Büyükelçisi Taner
Baytok, olayı "The Thresthold" dergisinde, Thomas P. O'Neill
imzasıyla 1957 yılında, yayınlanmış bir yazıdan öğrendiklerini açıkladı.
Baytok, İrlanda asil zadelerinin padişaha gönderdiği ve halen Topkapı
Sarayı Müzesi arşivinde muhafaza edilen teşekkür mektubunun da Osmanlı
yardımını doğruladığını belirtti. Mektupta şöyle deniyordu,
"Aşağıda imzası bulunan biz İrlanda asilzadeleri, beyefendileri
ve sakinleri, Majesteleri tarafından acı çeken kederli İrlanda halkına
gösterilen cömert hayırseverliğe ve ilgiye en derin minnetlerimizi saygıyla
takdim eder ve onlar adına Majesteleri tarafından İrlanda halkının ihtiyaçlarını
karşılamak ve acısını dindirmek üzere cömertçe yapılan 1000 paundluk
bağış için teşekkürlerimizi sunarız."
ACI GÜN DOSTU
İngiltere Kraliçesi'nin kendi topraklarına dahil bir bölgeye yapılmak
istenen nakdî yardımı engellemesi ve onda birine düşürmesi, ibret verici
bir olaydı.Buna karşılık, Osmanlı Sultanı’nın siyasi sürtüşmeleri ve
ulaşım güçlükleri de göze alarak. 4 bin kilometre uzağa tahıl yüklü gemiler
göndermesi, tarih sayfalarında benzerine rastlanmayacak bir alicenaplık
örneğiydi. Baytok, Avrupa'da demokratikleşme ve insan hakları konusunda
haksız tenkitlere maruz kaldığımız bir sırada gerçeklesen bu şükran plaketi
törenini. "Türkler'in insan sevgisinin, muhtaçlara ve acı çekenlere
nasıl yardıma koştuğunun delili" olarak değerlendiriyordu.İrlanda
halkının kadirşinas jesti ise Türk kamuoyunda bir moral etki sağlayacaktı,
Geçen yıl 800. kuruluş yıldönümünü kutlayan Drosheda'nın Belediye Başkanı
Alderman Frank Godfrey de törende yaptığı konuşmada, hu tarihî olayın
İki ülke arasında bir dostluk köprüsü oluşturmasını, yeni işbirliklerine
kapı aralamasını temenni etti. Şehir ambleminin Osmanlı hilal ve yıldızı
olduğunu hatırlatan Godfrey, "Şükran plaketimiz iki ülke insanlarının
dostluk sembolü olacaktır ümidindeyim.Dostumuz Türkiye'yi en kısa sürede
Avrupa Birliği içinde görmek istiyorum" dedi.
Bu arada. Kıtlık ve Açlık Müzesi Müdürü de, Türk halkına ve Osmanlı Devleti'ne
minnettar olduklarını bir daha vurguladı.
Evet, Avrupa'nın en batısında, tarih boyunca hiç karsı karşıya gelmediğimiz
insanların memleketinde, bizimle ilgili, kitabe diyebileceğimiz bir belge
çakılı.Oradaki üç-beş satır, insanlık tarihini anlatan ciltler doluşu
kitaba sığmayacak bir mana zenginliği içinde, daha nice asırlar ötesine
mesaj verip, ışık tutacak.